Kasık fıtığı nedir?
Karın duvarı, iç organları yerinde tutan kas ve bağ dokusu katmanlarından oluşur. Kasık bölgesi bu duvarın doğal olarak en ince yerlerinden biridir; çünkü erkekte spermatik kordonun, kadında yuvarlak bağın karın duvarını geçtiği bir kanal burada bulunur. Bu geçiş noktası zamanla genişlediğinde, karın içindeki yağ dokusu ya da ince bağırsak bir kesecik halinde açıklıktan dışarı doğru itilir. Kasıkta hissedilen ve zamanla belirginleşen şişliğin nedeni budur.
Kasık fıtığı iki şekilde ortaya çıkabilir. Bir kısmı doğuştan var olan kanalın tam kapanmamasına bağlıdır ve yıllar sonra belirti verir. Diğer kısmı ise karın duvarının zaman içinde yıpranmasıyla gelişir. Ağır kaldırmak, uzun süren öksürük, kabızlığa bağlı ıkınma, prostat büyümesine bağlı zorlanma, sigara kullanımı ve bağ dokusunu etkileyen durumlar karın içi basıncını artırarak bu süreci hızlandırır. Erkeklerde kadınlara göre daha sık görülmekle birlikte her yaşta ve her iki cinsiyette karşımıza çıkabilir.
- Düzenli ağır kaldırmayı gerektiren işler
- Kronik öksürük ve sigara kullanımı
- Kabızlık veya idrar yaparken zorlanma
- İleri yaşla birlikte bağ dokusunun zayıflaması
- Ailede kasık fıtığı öyküsü
Hangi belirtiler kasık fıtığını düşündürür?
En tipik bulgu, kasıkta ayakta dururken, öksürürken, ıkınırken veya ağır kaldırırken ortaya çıkan; sırtüstü uzanınca küçülen ya da tamamen kaybolan bir şişliktir. Şişliğe çoğu zaman bir dolgunluk, çekilme veya yanma hissi eşlik eder. Bu his genellikle sabahları hafif, gün sonuna doğru belirgindir. Erkeklerde fıtık kesesi skrotuma doğru uzayabilir; kadınlarda ise şişlik daha küçük olabildiği için tanı bazen gecikir.
Kasıktaki her şişlik fıtık değildir. Lenf bezi büyümesi, yağ bezesi, damar kaynaklı şişlikler ve femoral fıtık benzer görünüm verebilir. Bu nedenle ilk adım her zaman ayrıntılı bir muayenedir; gerektiğinde ultrasonografi veya tomografi ile tanı netleştirilir. İzmir Cerrahi Merkezi'nde tedavi kararı, şikâyetleriniz ve muayene bulguları birlikte değerlendirildikten sonra kişiye özel olarak verilir.
Kasık fıtığı kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Kasık fıtığı bir iltihap veya geçici şişlik değil, karın duvarındaki mekanik bir açıklıktır. Kas ve bağ dokusu bu açıklığı kendi kendine kapatamaz. Fıtık kuşağı, korse veya bandaj günlük yaşamda geçici bir destek sağlayabilir; ancak açıklığı ortadan kaldırmaz ve tedavi yerine geçmez. Zaman içinde açıklık genişledikçe fıtık büyür, şikâyetler artar ve yapılacak onarım daha kapsamlı hale gelebilir.
Asıl önemli olan, fıtığın içindeki dokunun sıkışma riskidir. Bağırsak veya yağ dokusu dar açıklıkta sıkışıp geri itilemediğinde buna inkarserasyon, sıkışan dokunun kan akımı bozulduğunda ise boğulma (strangülasyon) denir. Bu tablo saatler içinde doku kaybına yol açabileceği için acil cerrahi gerektirir. Aşağıdaki bulgulardan biri varsa vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalıdır.
- Şişliğin sertleşmesi ve yatınca geri gitmemesi
- Kasıkta aniden başlayan şiddetli ağrı
- Şişlik üzerindeki ciltte kızarıklık veya morarma
- Bulantı, kusma, karında şişkinlik
- Gaz ve dışkı çıkaramama, ateş
Ameliyat nasıl yapılır?
Kasık fıtığının kalıcı tedavisi cerrahi onarımdır. Açık onarımda kasık kıvrımı üzerinden birkaç santimetrelik bir kesi yapılır, fıtık kesesi bulunarak karın içine yerleştirilir ve zayıf bölge yama ile desteklenir. Bu yöntem çoğu zaman spinal ya da genel anestezi ile uygulanabilir ve tek taraflı fıtıklarda sık tercih edilir.
Laparoskopik (kapalı) onarımda ise karın duvarına açılan birkaç küçük delikten girilerek zayıf bölge içeriden, yani basıncın geldiği yüzden desteklenir. Genel anestezi gerektirir. Özellikle iki taraflı fıtıklarda, daha önce açık ameliyat geçirilmiş nüks fıtıklarda ve işine erken dönmek isteyen hastalarda gündeme gelir. Hangi yöntemin uygun olduğu; fıtığın büyüklüğü ve tipi, tek mi çift taraflı mı olduğu, önceki ameliyatlar, yaş, ek hastalıklar ve mesleki yük birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu karar standart bir reçete değildir; muayene sonrasında sizinle birlikte verilir.
Yama (mesh) hakkında bilinmesi gerekenler
Yama, hastaların en çok soru sorduğu konudur. Yama, dokuları birbirine gerdirmeden zayıf bölgeyi örten, örgü yapıda tıbbi bir malzemedir. Genellikle polipropilen gibi cerrahide uzun yıllardır kullanılan, vücutta erimeyen ve dokuyla uyumlu maddelerden üretilir. Yamasız onarımlarda dokular gergin biçimde birbirine dikildiği için hem ağrı hem de dikiş hattının açılma ihtimali daha yüksektir; gergisiz yama onarımı bu nedenle erişkinlerde standart yaklaşım haline gelmiştir.
Yerleştirildikten sonra vücut kendi bağ dokusunu örgünün gözeneklerinden geçirir ve yama zamanla karın duvarının bir parçası gibi davranır. Rutin olarak çıkarılması gerekmez, havaalanı dedektörlerinde sinyal vermez, MR veya tomografi çekilmesine engel oluşturmaz. Çok küçük fıtıklarda, çocuklarda veya iltihabi bir durum varlığında yama kullanılmadan doku onarımı tercih edilebilir. Her yöntemin kendine özgü avantajları ve riskleri vardır; bunlar ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı olarak konuşulur.
İyileşme süreci ve ne zaman cerraha başvurmalı
Ameliyat sonrasında hastalar genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu edilir; bu süre uygulanan yönteme, anestezi tipine ve hastanın genel durumuna göre değişir. Erken dönemde ayağa kalkmak ve kısa yürüyüşler yapmak iyileşmeyi destekler. Kasıkta birkaç gün süren gerginlik, morarma ve şişlik beklenen bulgulardır. Ağrı genellikle basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Masa başı işlere dönüş çoğu hastada kısa sürede mümkün olurken, ağır kaldırma ve zorlu spor için verilecek süre kişiye göre belirlenir ve hastadan hastaya değişir.
Kasığında yeni fark ettiğiniz bir şişlik, uzun süredir devam eden bir dolgunluk hissi ya da giderek büyüyen bir kabarıklık varsa beklemeden değerlendirilmesinde yarar vardır. Fıtıklar zamanla küçülmez. Randevu ve bilgi için 0538 508 3872 numaralı telefondan bize ulaşabilir, merkezimizde (Güneşli Mah. 507 Sok. No: 3, Konak / İzmir) muayene olabilirsiniz. Boğulma bulguları varsa randevu beklemeden en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kasık fıtığı ameliyat olmadan geçer mi?
Geçmez. Kasık fıtığı, karın duvarındaki bir açıklıktır ve bu açıklık kendiliğinden kapanmaz. Kuşak veya korse şikâyeti geçici olarak hafifletebilir, ancak fıtığı tedavi etmez. Şikâyeti olmayan küçük fıtıklarda bir süre takip tercih edilebilir; bu karar muayene sonrasında kişiye özel olarak verilir.
Hangisi daha iyi: açık ameliyat mı, kapalı (laparoskopik) ameliyat mı?
Her iki yöntem de kabul görmüş onarım yöntemleridir ve biri diğerinin genel olarak yerine geçmez. İki taraflı ve nüks fıtıklarda laparoskopik onarım avantajlı olabilirken, bazı hastalarda ek hastalıklar veya önceki ameliyatlar nedeniyle açık onarım daha uygundur. Sizin için hangisinin doğru olduğu muayene ve değerlendirme sonrasında belirlenir.
Yama vücuda zarar verir mi, çıkarmak gerekir mi?
Kullanılan yamalar cerrahide uzun yıllardır kullanılan, dokuyla uyumlu malzemelerden üretilir. Zamanla kendi bağ dokunuz yamanın gözeneklerine yerleşir ve yama karın duvarının bir parçası gibi davranır. Rutin olarak çıkarılması gerekmez; MR ve tomografi çekilmesine ya da havaalanı güvenlik kontrollerinden geçmeye engel değildir.
Kasık fıtığı ameliyatından sonra ne zaman işe dönebilirim?
Masa başı işlerde dönüş genellikle kısa sürede mümkün olur; fiziksel güç gerektiren işlerde ise daha uzun bir ara gerekebilir. Bu süre uygulanan yönteme, fıtığın büyüklüğüne ve kişinin genel durumuna göre hastadan hastaya değişir. Kesin süreyi ameliyatı yapan cerrah taburculuk sırasında belirtir.
Kasık fıtığı tekrarlayabilir mi?
Onarılan bir fıtığın tekrarlaması (nüks) mümkündür. Sigarayı bırakmak, kilo kontrolü, kabızlık ve kronik öksürük gibi karın içi basıncını artıran durumların tedavi edilmesi ve ameliyat sonrası verilen kısıtlamalara uyulması bu ihtimali azaltmaya yardımcı olur.
Ameliyat için acil durum ne zaman söz konusudur?
Şişlik sertleşip yatınca geri gitmiyorsa, kasıkta ani ve şiddetli ağrı başladıysa, ciltte renk değişikliği, bulantı, kusma, gaz ve dışkı çıkaramama ya da ateş varsa boğulma söz konusu olabilir. Bu bulgular acil cerrahi gerektirebileceği için vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalıdır.