Tüp Mide Ameliyatı (Sleeve Gastrektomi)

Tüp mide ameliyatı nedir?

Tüp mide ameliyatı — tıp dilindeki adıyla sleeve gastrektomi — midenin büyük kıvrım boyunca uzanan bölümünün çıkarılarak, geriye ince ve uzun, tüp biçiminde bir mide bırakılması işlemidir. Mide hacmi belirgin biçimde küçüldüğü için, ameliyattan sonra çok daha az miktarda yiyecekle doyma hissi oluşur.

Yöntemin etkisi yalnızca bu hacim kısıtlamasıyla açıklanamaz. Çıkarılan bölge, açlık duygusunun düzenlenmesinde rol oynayan ghrelin hormonunun yoğun olarak salgılandığı alandır; bu nedenle ameliyat sonrasında pek çok hasta iştahında gerçek bir azalma tarif eder. Bağırsakların yeri değiştirilmediği, yalnızca mide küçültüldüğü için sindirim yolunun doğal akışı korunur. İzmir Cerrahi Merkezi'nde bu ameliyat laparoskopik, yani kapalı yöntemle yapılır.

Obezite bir görünüm sorunu değil, bir hastalıktır

Obezite, sağlığı bozacak ölçüde yağ dokusunun artmasıyla giden kronik bir hastalıktır ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından da bu şekilde tanımlanır. Tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, karaciğer yağlanması, eklem sorunları, kısırlık ve bazı kanser türleriyle ilişkisi bilinmektedir. Dolayısıyla obezite cerrahisi estetik bir girişim değil, bir sağlık tedavisidir.

Bu tabloyu yalnızca irade meselesi olarak görmek doğru değildir. Vücut, verilen kiloyu geri kazanmaya yönelik güçlü hormonal ve metabolik mekanizmalarla çalışır; ileri obezitede diyet ve egzersizle sağlanan kaybın uzun süre korunması bu nedenle çoğu kişi için son derece zordur. Cerrahi, tam olarak bu mekanizmaya müdahale ettiği için gündeme gelir — kişinin çabası yetersiz kaldığı için değil.

Kimler tüp mide ameliyatına aday olabilir?

Obezite cerrahisi herkes için uygun bir tedavi değildir ve kilo vermek isteyen her hastaya önerilmez. Genel kabul gören ölçüt, vücut kitle indeksinin (VKİ) 40 kg/m² ve üzerinde olması; ya da 35 kg/m² ve üzerinde olup buna tip 2 diyabet, hipertansiyon veya uyku apnesi gibi obeziteye bağlı bir hastalığın eşlik etmesi ve bu tablonun kontrollü tıbbi tedaviyle yeterince düzelmemiş olmasıdır.

Bu sayılar tek başına karar vermeye yetmez. Ameliyat öncesinde kan tetkikleri, endoskopi ve gerekli görüntülemelerin yanı sıra endokrinoloji, beslenme ve diyetetik, psikiyatri ve anestezi değerlendirmeleri yapılır. Hangi yöntemin uygun olduğu — ya da cerrahinin şu aşamada uygun olmadığı — ancak muayene ve bu değerlendirmelerden sonra söylenebilir. Karar her hasta için ayrı verilir.

• Vücut kitle indeksinin 40 kg/m² ve üzerinde olması
• Vücut kitle indeksinin 35 kg/m² ve üzerinde olması ve obeziteye bağlı bir hastalığın eşlik etmesi
• Kontrollü diyet, egzersiz ve gerektiğinde ilaç tedavisine rağmen kalıcı sonuç alınamamış olması
• Ameliyat sonrası beslenme düzenine ve takip programına uyum sağlayabilecek durumda olmak
• Genel anestezi ve cerrahi için engel oluşturacak ek bir hastalığın bulunmaması

Ameliyat nasıl yapılır?

İşlem genel anestezi altında ve laparoskopik yöntemle gerçekleştirilir. Karın duvarındaki birkaç küçük kesiden kamera ve ince aletler yerleştirilir; midenin büyük kıvrımı serbestleştirildikten sonra mide, içeriden yerleştirilen bir kalibrasyon sondası boyunca özel stapler cihazlarıyla kesilerek daraltılır ve ayrılan bölüm çıkarılır. Kesi hattının güvenliği ameliyat sırasında kontrol edilir.

Kapalı yöntemin amacı aynı işlemi daha küçük kesilerle yapmaktır; bu da genellikle daha az ağrı, daha küçük iz ve günlük hayata daha erken dönüş anlamına gelir. Ameliyat çoğunlukla bir ila iki saat sürer. Hastalar genellikle aynı gün ya da ertesi gün ayağa kaldırılır; hastanede kalış birkaç gündür ve hastadan hastaya değişir.

Ameliyattan sonraki ilk haftalar ve beslenme

Beslenme kademeli olarak ilerler: önce berrak sıvılar, ardından sıvı ve püre kıvamında besinler, sonra yumuşak gıdalar ve nihayet normal kıvamda yemekler. Bu geçişin hızı diyetisyen eşliğinde belirlenir; aşamaları atlamak bulantı, kusma ve rahatsızlık nedenidir. İlk haftalarda az miktarda ve sık aralıklarla beslenmek, günlük sıvı hedefini tutturmak önemlidir.

Kalıcı olarak değişmesi gereken bazı alışkanlıklar vardır: lokmaları küçük almak ve iyice çiğnemek, yemekle birlikte sıvı içmemek, önceliği protein kaynaklarına vermek, şekerli içeceklerden ve gazlı gıdalardan uzak durmak. Mide küçüldüğü için besinlerden alınan vitamin ve mineral miktarı da azalır; bu nedenle B12, demir, kalsiyum ve D vitamini gibi takviyeler düzenli olarak kullanılır ve kan tetkikleriyle izlenir.

• Sıvı, püre, yumuşak ve normal gıda aşamaları diyetisyen kontrolünde ilerler
• Öğünlerde önce protein, küçük lokmalar ve yavaş çiğneme
• Yemekle birlikte sıvı alınmaz; sıvılar öğün aralarına yayılır
• Vitamin ve mineral takviyeleri düzenli olarak kullanılır
• Düzenli fiziksel aktivite programın ayrılmaz parçasıdır

Ameliyat bir araçtır, kestirme yol değildir

Tüp mide ameliyatı tek başına bir çözüm değil, kilo kontrolünü mümkün kılan bir araçtır. Ameliyatın sağladığı kısıtlama ve iştah azalması, ancak beslenme ve hareket alışkanlıklarındaki kalıcı değişiklikle birleştiğinde anlamlı olur. Eski alışkanlıklara dönülmesi durumunda uzun vadede kilonun bir bölümü geri alınabilir; bu, cerrahinin bilinen ve konuşulması gereken bir gerçeğidir.

Bu nedenle takip, ameliyatın kendisi kadar önemlidir. İlk yıl içinde belirli aralıklarla kontroller, kan tetkikleriyle vitamin ve mineral düzeylerinin izlenmesi, diyetisyen görüşmeleri ve düzenli fiziksel aktivite sürecin parçasıdır ve bu izlem ilk yılla sınırlı kalmaz. İzmir Cerrahi Merkezi'nde hastalar ameliyat öncesi değerlendirmeden başlayarak bu süreç boyunca izlenir. Kilonuzun sağlığınızı etkilediğini düşünüyorsanız, hangi yolun size uygun olduğunu konuşmak için bir muayene randevusu alabilirsiniz.